Medeniyetin Dinamikleri
EN

Kaynaklar

Gezegenden bir yılda çıkarılan hammadde - kütlesi ve çıkış noktasındaki değeri.
Genel BakışDetaylı AnalizMetodoloji

Yıllık madde çıkarımı, stok ve rezerv, kaynak, yöntem, sınırlar

Layer 0, dünya ekonomisinin yıllık olarak yerden çıkardığı/hasat ettiği malzemelerin - fosil yakıtlar, metal cevherleri, endüstriyel mineraller, tarım ürünleri, hayvansal ürünler, orman ürünleri, inşaat mineralleri - 29 kategoriye ayrıştırılmış, kütle bazlı (Gton = milyar ton) bir envanteridir.

Bu sayfa, Layer 0'ın hangi tanımsal ilkeyle kurulduğunu, UNEP IRP'nin küresel referans veritabanıyla nasıl karşılaştırıldığını ve her kategorinin bağımsız üçüncül kaynaklarla nasıl doğrulandığını kayıt altına alıyor.

UNEP IRP GMFD107 Gton/yıl13 kategori, "toprağadokunulan her şey"1 · Cevherkullanılabilir/pazarlanabilir baz→ gang + atık kaya hariçUSGS "usable ore" ile karşılaştırılır2 · Hayvancılıkcanlı ağırlık (deri+kemik+iç organ)→ karkas ağırlığı değilFAO randıman oranıyla (%47-76) çevrilir3 · Piyasaya girişgerçekten satılıyor mu?→ hasat artığı, otlanan biyokütle hariç-8,3 Gton artık · -6,4 Gton otlak = -14,7 GtonLAYER 085 Gton/yıl29 kategori · 6 grup6,49 T$ AtSource değerHer kategori bağımsız 3. kaynakla çapraz kontrol edilirUSGS · EIA · IEA · FAOSTAT · SOFIA · Forests · WNA- 7 kaynak, kategoriye göreFark> %15?hayırDoğrulandısatır olduğu gibi kalırevetMuhasebe tabanı mı, gerçek hata mı?ham/kullanılabilir · hacim/kütle · karkas/canlı - ayrıştırılıp düzeltilir
UNEP'in "toprağa dokunulan her şeyi" sayan 107 Gton'lık referansı, üç tanımsal kuraldan süzülerek Layer 0'ın 85 Gton'lık "gerçekten piyasaya giren" envanterine dönüşüyor; her kategori ardından ayrı bir bağımsız kaynakla çapraz kontrol ediliyor.

1Temel tanımsal ilke

Layer 0'ın UNEP IRP yaklaşımından ayrıldığı temel nokta şu: UNEP IRP GMFD, "toprağa/doğaya dokunulan her şeyi" sayar - ham/brüt cevher (gang+atık kaya dahil), hasat artıkları, otlatılan biyokütle gibi sahadan hiç çıkmayan veya piyasaya girmeyen akışlar da dahildir. Layer 0 ise yalnızca sahadan fiilen çıkıp piyasaya giren, pazarı olan kütleyi sayar.

Cevherler

Ham/brüt cevher değil, kullanılabilir/pazarlanabilir cevher veya ürün - örn. demir cevherinde USGS'nin "usable ore" bazı; boksitte satılan cevher kütlesi.

Hayvancılık

Sadece kesim sonrası karkas/et ağırlığı değil, kesilen hayvanın tüm canlı ağırlığı (deri, kemik, iç organ dahil).

Tarımsal artık / yem

Hasat artıkları ve otlatılan biyokütle, çiftlik dışına çıkmadığı ve gübre/yem olarak yerinde tüketildiği için kapsam dışı - ticarete konu payı küresel ölçekte Gton eşiğinin altında.

Bu ilke tabloda hangi büyüklüğün "doğru" sayılacağına dair tutarlı bir çerçeve sağlıyor: her satırda "bu kütle gerçekten bir yerden bir yere taşınıp satılıyor mu" sorusu soruldu.

2UNEP IRP ile uzlaştırma

Birim hatası tespiti: UNEP referans tablosundaki değerler "(kg)" olarak etiketlenmişti. 13 kategori toplandığında 107 milyar birim çıktı; bu, UNEP IRP'nin kendi yayınlarında verdiği küresel yıllık çıkarım rakamıyla (100-110 milyar ton) örtüşüyordu. Sonuç: tablo birimi kg değil ton'du - kaynak tablonun etiketleme hatası olarak tespit edilip düzeltildi.

Hacim/kütle karışıklığı

Endüstriyel Tomruk, Yakacak Odun

FAO "4 milyar m³/yıl yuvarlak odun" der; bazı ikincil kaynaklar bunu hatalı biçimde "4 milyar ton" diye aktarır. Gerçek kütle (yoğunluk 0,6-0,7 t/m³) 2,5-2,8 Gton'dur.

Ham vs. kullanılabilir cevher

Demir Cevheri, Diğer Mineraller

UNEP'in Ferrous/Non-ferrous ores rakamları gang+atık kaya dahil brüt kütle; USGS'nin "usable ore" rakamı çok daha küçük. Layer 0, kullanılabilir cevher bazını esas alır.

Karkas vs. canlı ağırlık

Büyükbaş, Kanatlı, Domuz, Diğer Hayvansal

FAO'nun "et üretimi" istatistikleri karkas ağırlığıdır. Layer 0 canlı ağırlık esas aldığından, tür bazlı ortalama randıman oranıyla (%47-76 arası) geri çevrilmiştir.

Eksik alt kategoriler

Diğer Tarım Ürünleri (1,31 → 4,5 Gton)

UNEP'in "Crops" toplamı FAOSTAT'ın toplam bitkisel üretimiyle uyumluyken, Layer 0'ın bu satırı başlangıçta şeker kamışı/pancarı, kök-yumru bitkiler ve yağlı tohumlar gibi büyük kalemleri içermiyordu - eklendi.

Zayıf ölçülen kategori

Kum, Çakıl ve Kırmataş

Küresel ölçekte resmi istatistiği en zayıf tutulan kategori; UNEP'in toplam "construction dominant" rakamına (50,94 Gton) göre geriye doğru ayarlandı.

Kapsam dışı bırakılan UNEP kategorileri: UNEP'in ayrı raporladığı Crop Residues (8,28 Gton) ve Grazed biomass and fodder crops (6,4 Gton), Layer 0'ın "piyasaya giren kütle" ilkesi gereği kasıtlı olarak dışarıda bırakıldı. Bu, UNEP toplamı (107 Gton) ile Layer 0 toplamı (87-88 Gton) arasındaki farkın neredeyse tamamını açıklıyor.

3Bağımsız doğrulama kaynakları

Her kategori, UNEP karşılaştırmasına ek olarak en az bir bağımsız üçüncül kaynakla çapraz kontrol edildi. Doğrulama yöntemi: her kategori için UNEP'in ilgili alt-toplamı ile bağımsız kaynağın en güncel küresel üretim rakamı yan yana konuldu; %15'ten fazla fark varsa, farkın muhasebe tabanından mı yoksa gerçek bir veri hatasından mı kaynaklandığı ayrıştırıldı.

Kategori bazında bağımsız kaynaklar
KaynakKullanım alanı
USGS Mineral Commodity SummariesDemir cevheri, bakır, altın, boksit, çinko, kurşun, nikel, krom, manganez, kalay, kobalt
IEA (Coal Market Update, Global Energy Review)Kömür üretimi
EIAPetrol ve doğal gaz üretimi
FAOSTAT / FAO Statistical YearbookTüm tarım kategorileri
FAO SOFIASu ürünleri
FAO State of the World's ForestsEndüstriyel tomruk, yakacak odun
WNA / OECD-NEAUranyum

4Ne çıktı

Toplam kütle85,1 Gton/yıl
Kategori29
Ana grup6
AtSource değer6,49 T$
Ana gruba göre kütle dağılımı
GrupGton/yıl
İnşaat Malzemeleri51,36
Enerji17,43
Tarım8,90
Maden3,16
Ormancılık2,62
Hayvancılık1,60
Toplam85,06

5Sınırlar nerede, çıkarım

Kum, Çakıl ve Kırmataş (44,5 Gton)

Bağımsız, güvenilir küresel kaynak yok; çoğu ülke resmi istatistik tutmuyor. Değer, UNEP'in kategori toplamından geriye doğru türetildi - bağımsız doğrulama yapılamadı.

Diğer Mineraller (0,49 Gton)

Demir, bakır ve altın hariç tüm metallerin toplamı olarak tanımlandı; boksit tek başına toplamın %80'ini oluşturuyor çünkü cevher/ürün bazında raporlanıyor, diğer metaller genelde metal içeriği bazında (çok daha küçük kütle) raporlanıyor - kategori içi muhasebe tabanı homojen değil.

Bakır: cevher/konsantre mi, rafine metal mi

Layer 0 şu an metal içeriği bazını kullanıyor (dünya bakır madeni üretimi, 22 Mt); "kullanılabilir cevher" ilkesiyle tam tutarlı olması için konsantre bazına geçilmesi tartışılabilir.

6Ticaret verisiyle tamamlama

Layer 0'ın çıkarım rakamlarına ek olarak, ülkeden ülkeye fiziksel ticaret akışını haritalamak için ayrı bir çalışma yürütüldü. UNEP IRP GMFD'nin bilateral (ülke-ülke) akış verisi yok - sadece ülke toplamlarını raporluyor. Gerçek bilateral kaynak BACI (CEPII) - UN Comtrade'in ayna-istatistik tutarsızlıklarını temizleyip uzlaştırılmış tek rakam üreten, akademik camiada standart kabul edilen versiyonu. 29 kategorinin tamamı için HS6 kodu eşleştirmesi yapıldı (aşağıda).

Önemli kavramsal fark: Ticaret verisi yalnızca sınırı geçen akışı gösterir; bir ülkenin kendi ürettiği malzemeyi kendi içinde tüketmesi bu veride görünmez. Bu yüzden ticaret verisi, Layer 0'ın "extraction" (çıkarım) rakamıyla değil, UNEP'in ayrı bir kavram olarak tuttuğu "direct trade" rakamıyla karşılaştırılmalı.
29 kategorinin HS Kod eşleştirmesi (genişlet)
KategoriHS KoduNot
Petrol2709Ham petrol
Doğal Gaz2711.11 / 2711.21LNG / gaz halinde
Kömür2701
Uranyum2612.10Cevher/konsantre
Demir Cevheri2601
Bakır2603 / 7402-7403Cevher veya rafine
Altın7108İşlenmemiş
Diğer Mineraller2602, 2604-2610Boksit, kurşun, çinko, nikel, krom, manganez, kalay, kobalt
Mısır1005
Buğday1001
Pirinç1006
Soya Fasulyesi1201
Diğer Tarım Ürünleri1212, 0701-0714, 1205-1207Geniş grup, alt kalemler ayrı çekilmeli
Sebzeler0701-0714
Meyveler0801-0814
Büyükbaş Hayvancılık0102Canlı sığır
Süt ve Süt Ürünleri0401
Kanatlı Hayvancılık0105Canlı kanatlı
Domuz Eti0103Canlı domuz
Su Ürünleri0301-0308
Diğer Hayvansal Ürünler0104, 0407, 0409Koyun/keçi, yumurta, bal
Endüstriyel Tomruk4403
Yakacak Odun4401
Diğer Orman Ürünleri4402
Kum, Çakıl ve Kırmataş2505, 2517
Kireçtaşı2521
Kil2507, 2508
Alçı Taşı2520
Diğer İnşaat Malzemeleri2515, 2516Mermer, granit vb.

7Akış, stok, rezerv - aynı malzemenin üç hâli

§2-§7 Layer 0'ın akış rakamını kurar: dünyanın bir yılda yerden çıkardığı 85 Gton. Bu bölüm aynı malzemeye iki soru daha ekliyor - bugüne dek çıkardığımızın ne kadarı hâlâ kullanımda (stok), ve yeraltında ne kadar kaldı, bugünkü hızla kaç yıl yeter (rezerv). Her kategori davranışına göre üç gruba ayrılıyor:

Birikimli

İnşaat mineralleri + metaller + endüstriyel tomruk. Teknosfere kalıcı olarak eklenir - binalar, yollar, köprüler, demiryolu, makine, dayanıklı ürünler.

Dağılan

Fosil yakıtlar + tüm gıda/yem + yakacak odun. Yıl içinde yakılır veya tüketilir; stok yapmaz. (Fosil yakıtın yine de yeraltında bir rezervi vardır.)

Yenilenebilir canlı

Su ürünleri. 'Rezerv' bir kütle değil, yenilenme hızıdır: sonlu bir yeraltı stoğu değil, ama sınırsız da değil.

8Kullanımdaki stok (teknosfer)

Birincil kaynak: Krausmann, Wiedenhofer, Lauk, Haas, Tanikawa, Fishman, Miatto, Schandl, Haberl (2017), "Global socioeconomic material stocks rise 23-fold over the 20th century and require half of annual resource use", PNAS 114(8):1880-1885. 2010'da ölçülen kullanımdaki stok 792 Gton (±%5); 1900-2010 arası 23 kat artış; her yıl çıkarılan malzemenin yaklaşık yarısı stok kurmaya veya yenilemeye gidiyor. Net stok artışı (NAS) 30 Gton/yıl (Krausmann vd. 2018, "From resource extraction to outflows of wastes").

Stoğun bileşimi (kütlece - Krausmann 2017 / Miatto vd.)
MalzemePayGton
Metal dışı mineraller (beton, agrega, tuğla, asfalt)%85935
Metaller (ağırlıkla demir-çelik)%10110
Ahşap%333
Plastik (hızla büyüyor)%216
Bugüne ekstrapolasyon proje türetimidir

792 Gton (2010) + 30 Gton/yıl × 14 yıl, yıkım/geri dönüşüm çıkışı düşülünce 1.000-1.150 Gton. Sayfada 1.100 Gton, 'ekstrapolasyon' etiketiyle gösteriliyor - bu rakam projeye ait, kaynağa değil. Wiedenhofer vd. 2019 aynı büyüklüğü doğruluyor (792 Gton, 2014).

9Rezerv verileri: kaynak kaynak

R/P = bilinen rezerv ÷ yıllık üretim. "Kaç yıl kaldı" değil - bugünkü hızla, bugün bilinen rezervin ne kadar dayanacağı. Rezervler fiyat, teknoloji ve keşifle her yıl değişir; tarihsel olarak çoğu metalin rezervi tüketime rağmen büyümüştür. Aşağıdaki bütün rakamlar kaynaktan alınıp yuvarlanmıştır: büyüklük mertebesi doğrudur, ondalık kesinlik iddia edilmez.

Her rezerv rakamının kaynağı
VeriDeğerR/P
Petrol rezervi
Energy Institute, Statistical Review of World Energy 2025
1.707 milyar varil (233 Gton)53 yıl
Doğal gaz rezervi
Energy Institute, Statistical Review of World Energy 2025
188 trilyon m³ (135 Gton)49 yıl
Kömür rezervi
Energy Institute, Statistical Review of World Energy 2025
1.074 milyar ton139 yıl
Uranyum kaynağı
OECD-NEA & IAEA, Uranium 2022 (Red Book)
7,9 milyon ton U (<$260/kgU)100 yıl (reaktör ihtiyacı)
Demir cevheri rezervi
USGS Mineral Commodity Summaries 2025
190 Gton ham cevher / 88 Gton demir içeriği55-76 yıl
Bakır rezervi
USGS MCS 2025 (EI SRWE 2025 ile doğrulandı: 975 Mt / R/P 43)
1,0 Gton43 yıl
Altın rezervi
USGS Mineral Commodity Summaries 2025
64.000 ton19 yıl
Diğer madenler rezervi
USGS MCS 2025 (kalem kalem: boksit 30 Gton, manganez 1,7 Gton, krom 1,2 Gton, çinko/kurşun/nikel/kalay/kobalt)
35 Gton (toplam)14-85 yıl (kaleme göre)
İnşaat mineralleri (kum/çakıl/kırmataş, kireçtaşı, kil, alçı)
USGS MCS 2025 + UNEP Sand and Sustainability 2022
küresel rezerv rakamı yok - 'bol / yeterli'-
Orman dikili serveti
FAO Global Forest Resources Assessment 2020
557 milyar m³ (2025 ön verisi 630)yenilenebilir
Balık stokları
FAO SOFIA 2024
deniz avı 90 Mt/yıl plato; stokların %37,7'si sürdürülemezyenilenebilir
Tarım / hayvancılık
FAO / kavramsal
yıllık yenilenen akış - rezerv kavramı uygulanmaz-
Kullanımdaki stok (dünya)
Krausmann vd. 2017, PNAS 114(8):1880
792 Gton (2010, ±%5) → 1.100 Gton (bugün, ekstrapolasyon)-
Net stok artışı (NAS)
Krausmann vd. 2018
30 Gton/yıl-
Toplam rezerv (özet kart)
yukarıdaki kalemlerin kütle toplamı
1.566 Gton (fosil 1.442 + demir 88 + diğer metaller 35 + bakır 1)-
Fosil rezerv tabloları donmuş

Energy Institute'un rezerv tabloları 2025 baskısında güncellenmedi - 2020 (BP son tam güncelleme) vintage'ında. Petrol/gaz/kömür R/P oranları bu eski rezerv tabanına göre: yön olarak doğru, ondalıkta değil.

İnşaat mineralleri için küresel rezerv yok

Kum/çakıl/kırmataş, kireçtaşı, kil, alçı taşı için USGS küresel sayısal rezerv yayınlamıyor ('plentiful' / 'adequate' / 'large'). Bu bir veri boşluğu değil, kategorinin doğası: jeolojik bolluk + yerel/çevresel kıtlık (nehir/kıyı kumu, taşıma mesafesi - UNEP Sand and Sustainability 2022). Bu grup teknosfer stoğunun kütlece %85'i.

Altın 'kullanımda stok' tanımına tam oturmuyor

Çıkarılan altının çoğu külçe veya rezerv olarak tutuluyor, binaya/altyapıya girmiyor; tarih boyunca çıkarılan toplam 210.000 ton (World Gold Council). Sayfadaki 'kullanımdaki stok' rakamı bu tarihsel toplamı kullanıyor.

"Toplam rezerv" kartı neyin toplamı

Sayfanın üstündeki 'Toplam rezerv' kartı, küresel bir rezerv rakamı olan kalemlerin kütle toplamıdır: fosil yakıtlar + demir/bakır/altın + diğer metaller. İnşaat mineralleri (küresel rakam yok), tarım ve hayvancılık (rezerv kavramı uygulanmaz), orman ve balık (yenilenebilir, kütle rezervi değil) bu toplamda yer almaz.

10Sınırlar nerede, stok ve rezerv

"Stok ve Rezerv" sayfasındaki rakamlar tek bir kesinlik düzeyinde değil - bazıları doğrudan birincil kaynaktan ölçülü, bazıları kaynaklı bir educated guess. Sayfada rakam olduğu gibi verilir; her kalemin ne kadar sağlam olduğu buradadır. Güven düzeyi 0-100: 90+ doğrudan birincil kaynak; 70-85 birincil kaynak + birim dönüşümü/toplama; 55-70 kaynaklı educated guess (küresel sayısal veri yok). Kalem kalem tam gerekçe: civilization-dynamics deposunda docs/layer0_stock_reserve_methodology.md.

Kalem bazında güven ve belirsizlik bandı
KalemGüvenBelirsizlik / not
Fosil yakıt rezervleri (petrol, gaz, kömür)80-85Energy Institute tablosu 2020 vintage'ında donmuş
Uranyum kaynağı80R/P reaktör ihtiyacına göre; üretim bazında 130 yıl
Demir cevheri / bakır / altın rezervi90USGS MCS 2025, doğrudan rakam
Diğer madenler rezervi (8 metal toplamı)75kalem bazında R/P 14-85 yıl arası
İnşaat mineralleri rezervi55-70küresel sayısal rezerv yok; jeolojik bolluk + yerel kıtlık
Kullanımdaki stok - dünya toplamıölçülen792 Gton ±%5 (2010); bugüne ekstrapolasyon bize ait, 1.000-1.150 Gton aralığı
Kullanımdaki stok - demir-çelik90± %25
Kullanımdaki stok - bakır / altın90± %15-30
Kullanımdaki stok - inşaat mineralleri55-70± %35-50
Kullanımdaki stok - ahşap75± %40
Orman dikili serveti / balık stokları75-80yenilenebilir; kütle rezervi değil

11Tarihsel seri (Tarihsel Gelişim sayfası)

§2-§11 bugünün fotoğrafını kurar. Ayrı bir Tarihsel Gelişim sayfası (/layer0/tarihsel) üç Layer 0 büyüklüğünü MÖ 10.000'den bugüne 14 zaman noktasında izler: nüfus, yıllık malzeme çıkarımı (Gton) ve ortalama lojistik mesafe (km). Malzeme MÖ 10.000 - MS 1800 arası nüfus × kişi başı malzeme katsayısıyla kurulur (tarım dönemi düzleştirildi; Krausmann'ın 1900 dar-taban 2,3 t/kişi değeriyle uyumlu). 1900'den itibaren doğrudan Krausmann vd. 2009 Tablo 1 dar-tabanı - biyokütlenin birincil ürün + odun payı + fosil + metal cevheri + endüstriyel mineral + inşaat minerali - kullanılır; 2025 = Layer 0 modeli (85 Gton). Lojistik mesafe tarih öncesinde yereldir (10 km), bugün 1.566 km (Layer 0'ın BACI ticaret çalışması, §7).

Türetilmiş seriler (yeni kaynak yok, aynı build): kişi başı malzeme, malzeme yoğunluğu (kg / $ GSYH), taşıma işi (Gton × km) toplam ve kişi başı, malzeme büyümesinin ayrıştırması (nüfus etkisi vs kişi başı yoğunluk - log-ayrıştırma), ve büyüme hızı + ikiye katlanma. Tam kaynak dökümü ve yöntem: proje deposunda docs/layer_history_methodology.md.

Not: "Stok ve Rezerv" sayfasındaki kişi başı ve GSYH oranları (kişi başı kullanımdaki stok, stok yoğunluğu, stok/akış katı, kalıcılık, kütle rezervi R/P) da aynı çıpalarla türetilmiştir - ayrıntı: docs/layer0_stock_reserve_methodology.md §4b.
Tarihsel seri - kaynaklar
SeriKaynakNot
NüfusHYDE 3.3 · McEvedy & Jones 1978 / Biraben 1980 · UN WPP 2024HYDE ≤MÖ 8000 ve ≥MS 1; monoton konsensüs MÖ 6000-2000; WPP ≥1950
Yıllık malzeme çıkarımıKrausmann vd. 2009, Ecological Economics 68(10), Tablo 1 (STATİK girdi) · UNEP IRP GRO 2024 (1970+ kontrol)1900 öncesi nüfus × kişi başı katsayı; 2025 = Layer 0 modeli
Ortalama lojistik mesafeLayer 0 BACI (CEPII) ticaret çalışmasıtarih öncesi yerel 10 km → bugün 1.566 km
Türev oranlaryukarıdaki serilerin oranı/çarpımıkişi başı, yoğunluk, taşıma işi, ayrıştırma, büyüme hızı

12Perspektif sayfaları, Kritik Boğazlar, Ayrışma, Gezegene Etki

Detaylı Analiz'in "Perspektif" grubundaki sayfalar Layer 0'ı yeni bir kesitten okur. Ayrışma (/layer0/detay/decoupling) yeni sourcing içermez; §11'deki tarihsel seriden (GSYH, kütle, kg/$) türer. Gezegene Etki (/layer0/detay/gezegene-etki) iki kaynaktan beslenir: kütle dengesi kısmı §8-§10'daki stok/rezerv çalışmasından türer; termodinamik bedel, derin zaman, kütle terazisi ve gezegensel sınırlar kısmı ana boru hattında olmayan, yayınlanmış akademik manşet değerlerden derlenen ayrı bir veri setidir (layer0_planetary_cost.json). Kritik Boğazlar (/layer0/detay/bogazlar) da benzer biçimde derlenmiş ayrı bir veri setidir (layer0_chokepoints.json).

Kritik Boğazlar, kaynaklar
KalemKaynakYöntem
Geçit başına petrol akışı (Mb/d)EIA, World Oil Transit Chokepoints (2023 verisi, Haziran 2024 yayını)EIA'nın petrol sıvıları transit tahmini; dünya üretimi 101 Mb/d referansıyla pay
Süveyş hacim/paySuez Canal Authority, Annual Report 2023Kanal + SUMED boru hattı toplam petrol; hacimce dünya deniz ticareti payı
Kuru dökme yük (demir cevheri, kömür, tahıl, ham petrol)UNCTAD, Review of Maritime Transport 2024Yıllık deniz yoluyla taşınan kütle, Gton
Panama kuraklık kısıtıPanama Canal Authority, 2023/2024 transit duyurularıGünlük geçiş sayısındaki düşüş
Petrol Mb/d ana metrik; kütle-bazlı akış eksik

Sayfa geçit başına petrol sıvıları akışını (Mb/d) gösterir çünkü EIA bunu tutarlı biçimde yayınlar. Kuru dökme yükün geçit-bazlı kütle akışı (demir/kömür/tahıl Gton, hangi boğazdan ne kadar) rota-seviyesi ticaret verisi gerektirir (Clarksons/Lloyd's List) ve şu an yalnızca toplam olarak verilmiştir.

En dar genişlik ve alternatif rota nitel

"En dar" değerleri seyir kanalının en sıkışık noktasıdır (ör. Malakka'da Phillips Kanalı 2,7 km); "alternatif rota" ek gün/mesafe tahmini kaba yön bilgisidir, kapanma senaryosuna göre değişir.

Gezegene Etki, termodinamik bedel, derin zaman, kütle terazisi, gezegensel sınırlar
KalemKaynakYöntem / not
Enerji dönüşü (EROI) serisiHall, Lambert & Balogh 2014 (Energy Policy 64:141-152); Gagnon, Hall & Lambert 2009 (Energies 2:490-503); Guilford et al. 2011; Cleveland 2005Yayınlanmış kuyu-başı/üretim EROI tahminleri. Kapsam satır bazında değişir (ABD tarihsel vs küresel üretim) ve etiketlenmiştir; tek bir tutarlı seri değildir.
Bakır cevheri tenörü (1900 / 1990 / 2015)Northey, Mohr, Mudd et al. 2014 (Resour. Conserv. Recycl. 83:190-201); Mudd 2010Dünya ortalama tüvenan (baş) tenörü. 1900 değeri tarihsel derlemeden, 2015 üretim-ağırlıklı ortalamadan.
Ton cevher / ton bakır ≈ 190türetilmiş1 ÷ (0,006 tenör × 0,88 kazanım). Pasa kaya (strip-ratio) ayrıca 2-5 kat; Mudd 2010 aralığı.
Gezegensel sınırlar: 9'dan 6'sı aşıldıRichardson et al. 2023 (Science Advances 9:eadh2458)2023 güncellemesi; 2015 değerlendirmesi (Steffen et al.) 4/9 idi. Aşılan: iklim, biyosfer bütünlüğü, arazi, N&P akışları, tatlısu, yeni maddeler.
Antropojenik kütle ≈ canlı biyokütle; kesişim ≈ 2020Elhacham, Ben-Uri, Grozovski, Bar-On & Milo 2020 (Nature 588:442-444); Bar-On, Phillips & Milo 2018 (PNAS 115:6506-6511)Biyokütle kuru ağırlık (550 Gt karbon). Kesişim yılı ±6, kuru/yaş ağırlık ve atığın dahil olup olmamasına göre kayar.
Plastik kütlesi ≈ 8 Gton > tüm hayvan kütlesiGeyer, Jambeck & Law 2017 (Science Advances 3:e1700782); Elhacham et al. 2020; Bar-On et al. 2018Bugüne dek üretilen tüm plastik; kara + deniz hayvanları toplam kütlesiyle karşılaştırma Elhacham 2020'den.
Bir yıllık fosil yakıt ≈ 400 yıl bitki net üretimiDukes 2003 (Climatic Change 61:31-44)Enerji eşdeğeri; 1997 fosil yakıt tüketimi ile bugünkü küresel kara net birincil üretiminin oranı.
Derin zaman katmanları (oluşum süreleri)USGS; genel jeoloji literatürüKömür Karbonifer 300-360 My; şeritli demir oluşumları 1,8-2,5 milyar yıl. Yön gösterici aralıklar, kesin tarih değil.
EROI serisi tek tutarlı zaman serisi değil

EROI satırları farklı çalışmalardan, farklı sistem sınırlarıyla (kuyu başı vs teslim edilen, ABD vs küresel) alınmıştır. Aşağı yönlü eğilim literatürde sağlam; ancak iki satır arasındaki fark kısmen metodoloji farkıdır. Tek kaynaktan tutarlı bir küresel seri için Court & Fizaine (2017) veya Brockway et al. (2019) gelecekte entegre edilebilir.

Kütle terazisi tanıma duyarlı

Teknosfer ve biyosfer kütlelerinin "eşit" olduğu yıl, biyokütlenin kuru mu yaş mı sayıldığına, teknosfere atık/moloz dahil edilip edilmediğine ve antropojenik kütle tanımına göre birkaç yıl oynar (Elhacham et al. 2020, ±6 yıl). Sayfadaki 2020 değeri merkezî tahmindir.

Layer 0, "toprağa dokunulan her şey" değil, "gerçekten sahadan çıkıp satılan şey" sorusuna cevap veriyor. Her satır bu süzgeçten geçti; geçemeyenler (hasat artıkları, otlatılan biyokütle, ham/gang kayası) kasıtlı olarak dışarıda.
Civilization Dynamics - Layer 0Kaynak veri, script'ler ve tam hesap izi proje deposunda

Bu 85 Gton hammadde fabrikaya, lojistiğe ve emeğe girince 118 trilyon dolarlık yıllık hasılaya dönüşüyor. Layer 1 · Ekonomi →

← Ana SayfaLayer 1 · Ekonomi →